الملا فتح الله الكاشاني

121

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

ترا مشركان بِالَّذِينَ بآنانكه ميپرستند مِنْ دُونِهِ بجز از خداى به حق و ميگويند الهه ما ضرر به تو خواهند رسانيد و در بعضى روايت آمده كه چون خالد بامر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قصد كرد كه عزى را بشكند كفار گفتند كه ايخالد از عاقبت اين كار بترس كه شان عزى نسبت به بتان ديگر ارفع است مبادا كه به تو و محمد آسيبى رساند خالد التفاتى بگفتار ايشان نكرده تبر بر سر عزى زد و بشكست و گفت كفر و ناسپاس مر تراست نه پاكى و پاكيزگى چه پاكى و پاكيزگى كسى راست كه ترا خوار و بيمقدار گردانيد پس حق تعالى حبيب خود را وحى كرد كه من كافى مهمات توام و نگه دارنده از جميع آفات و اذيات و كفار بجهة سفاهت تخويف تو ميكنند از ضررى كه از ممر بتان به تو رسد و شبههء نيست بر آنكه اسناد اضرار و ايذاء بجمادات از فرط جهالت و حماقت است وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ و هر كرا گمراه گرداند خداى يعنى او را در وادى ضلالت كفران و شقاوت خذلان به حال خود واگذارد بجهة اصرار انكار و عدم التفات او در دلايل قدرت پروردگار فَما لَهُ مِنْ هادٍ پس نيست آنگمراه را هيچ راه نمايندهء كه او را به راه راست آورد و يا آنكه هر كرا خدا از طريق بهشت بگرداند بسبب كفر و معصيت پس هيچكس او را هدايت نكند . وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ و هر كرا خدا راه نمايد بتوحيد بواسطهء تدبر و تفكر او در آيات وحدت فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍّ پس نيست او را هيچ گمراه كنندهء كه او را از آن راه بگرداند أَ لَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ آيا نيست اين نيز بر وجه تقرير است يعنى هست البته خداى تعالى غلبه كننده بر مشركان و مغلوب سازنده ايشان ذِي انْتِقامٍ خداوند كينه كشيدن از كافران و معاندان و ساير دشمنان خود در اينكلام وعيد كفار قريش است پس بجهة وضوح برهان بر تفرد خالقية خود ميفرمايد كه . وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ و اگر بپرسى از مشركان مكه كه مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كيست بيافريد آسمان و زمين را و از عدم بوجود آورد لَيَقُولُنَّ اللَّهُ هر آينه گويند خداست با وجود جحود و عناد ايشان چه به جهت دليل واضح بر تفرد او بخالقيت هيچكس انكار آن نميتواند كرد چون به اين معترف شوند قُلْ بگو اى محمد بايشان كه أَ فَرَأَيْتُمْ آيا مىبينيد ما تَدْعُونَ آن را كه ميخوانيد مِنْ دُونِ اللَّهِ بجز از خداى از بتان و ساير الهه باطله يعنى ميدانيد آنها را كه إِنْ أَرادَنِيَ اللَّهُ اگر اراده كند خداى به من بِضُرٍّ ضررى و سختى برسانيدن به من اذيتى و محنتى از مرض و فقر و ساير عرض هَلْ هُنَّ آيا باشند ايشان كاشِفاتُ ضُرِّهِ دفع كيندگان ضرر